KANDHA KAPENG LEMA':
Glempeng asalen roba, anangeng gi' paggun bai.
Saamponna Glempeng aomor tello taon, sareng
embu'epon ta' eangguyi kalambi korong pole, anangeng esalene kalambi lerres,
mabi salebbar. Naleka esalene gapaneka Glempeng adherreng laonan, nanya'agi, ja'
sakalangkong senneng ateepon. Pangangguyya Glempeng epapatot sareng orengnga.
Serrena pokangngepon ana'na mengkar kaereng, nye' Trom se ambadhi salebbar epangalorbo,
sopaja katengala loros kadi pokangngepon na’-kana’ se kappra. Salebbar gapaneka
e attas mabi kanceng adha’ budhi dhuwa’ ebang, badhi panyekkadhannepon tale ban
se esanglongngagi ka bauna kanan kacer. Sopaja salebbar ta' ngalosoda. Dineng
kalambina jas pandha', ebadhi dhari laken longsoranna emma' epon. Kotangngepon
pote ginggang biru laot koccana; topi pandha’ mabi kellep eadha’, anangeng mon eangguy
sareng Glempeng eso'ler kabudhi.
Glempeng sakalangkong bunga esalene pangangguy
anyar. Arassa sakalangkong angga' (angkreng). Sareng pon mapan se eangguyyagi, aba'epon pas ngangguy klompenna, tanangepon kadhulaja
padha epalebbu ka dhalem kantongnga salebbarra kadi reng asekep bingkeng pas kalowar dhari compo'epon. Entar
jar-kalenjar se atendhak mendha pajalanepon sardadu. Ja’ sakejja’ aba'epon nengale dha’
baba, parlo anyata’agi kaganthengnganna dibi'. Serrena sambi ajalan ta' kathek ambu
se ngabas aba'epon dibi', daddi ta' ngatela' dha' bungkana kaju se badha eadha'anna,
kantos tabentor, jeddhuran, dhaina beddeng, sarta nampes nang-konangnga. Kantos
saabiddha aba'epon jeng-manjeng marga kapelengngen. Samarena, Glempeng pas mabecce'
topina pole, artena: kellep-pepon epakabuḍhi, laju terros ajalan jar-kalenjar. Ta' antara abit aba'epon apanggi sareng settong
na'-kana' bine', dhek-naddhek gun babana kaju, omorrepon kera-kera padha sareng
aba'epon. Glempeng mandeng dha' kana' gapaneka; kana' gapaneka enggi mandeng dha'
Glempeng. Glempeng apanggi sareng na'-kana' bine':
“Sengko' ngangguy salebbar, reya' jellingngagi."
“Sengko' andhi' manesan, sedha ta' kera andhi'."
Maos jugan
- Rèng Binè’ Ḍâlem Kepkeppan Jhâman
- carpan: Nyandha' Caretana Sattar || Ach Jazuli
- Ejaan Dalam Bahasa Madura
- AH Hasmidi Lebur ka JokPin
Ta' abit aba'epon ajalan iaonan, nglenglenge kana' bine' buru,
tanangnga kadhulaja gi' paggun badha e dhalem kanthongngepon (kapeng) salebbarra,
parlo nengalenna guy-angguyyepon sabarattana. Glempeng roba'epon senneng, mela
pas manjeng pole dhari adha', neng-enneng sakejja', pas ngoca':
“Tabi'!"
Kana' bine' gella' ta' nyambidi, namong mandeng dha' Glempeng,
ta' aguliyan, sambi nyopcop garigi'na. Glempeng ngoca' pole:
“Sengko' ngangguy salebbar, reya' jellingngagi."
“Sengko' andhi' manesan. Sedha ta' kera andhi'."
Kana' bine' gapaneka se ngoca' sapaneka sambi ga'-egu'an cethakkepon
laonan.
Glempeng lakar dhujan dha-neddha nyaman; saamponna mereng oca'epon
kana' bine', laju atanya:
“Kemma, nengguwa! Nyaman, ya?"
“Enja', ekakana dibi'. Sedha sapa nyamana?"
“Glempeng.”
“Sengko' ta' anyama dha'riya; sang nyama Anneke.”
“Kemma manesanna?”
“E dhalem kantong; anangeng sedha ta' emberri'enna."
“Jajal sengko' nengguwa. Ta' kera nyaman rassana."
Anneke ngala' manesan dhari dhalem kanthongnga epatao ka
Glempeng, kantos ngeccer, sakeng terrona. Oca'epon, sambi nandha:
“Kanna, ra, sengko' menta'a; mara etangga'a amaen.”
Anneke arassa terro etangga'a en-maenan, mela pas ngala' manesan
settong, ekekke' padhuwa, se saseba' ebagi ka Glempeng, etampane pas eteddha.
“Anneke, olle dhimma sedha manesan jareya?”
“Melle e barung rowa pesseyan sa sen.”
Glempeng nengale dha' barung se etoduwagi Anneke, pas entar kakassa’,
tanangngepon gi' paggun esalosso'agi ka dhalem kanthongnga salebbarrepon, sarta
pajalanna nendha serdadu. Sadhapa’epon ka dhalem barung, Glempeng ngoca' dha'
oreng bine' se wa-juwal:
“Taneng manesan dhu sen!"
Reng barung ngala' blek, ebukka' kodhungngepon, makalowar manesan
sapolo biggi', ebagi dha' Glempeng, pon etampane, sarta pas-eompa' dhu biggi',
se anganga epalebari, sarta sambi kalowar dhari barung kalaban sabbbar. Oreng barung
ngoca':
“E, cong' kemma pessena'?"
Glempeng nambit, oladda perak:
“Pessi'?”
“Iya, kemma pessena?”
“Sengko' ta' andhi' pesse!"
Glempeng salerressepon ta' ngarte, ja' oreng melle paneka mabi
ambajar pesse.
Oreng barung ngara Glempeng nakal, oca'epon sambi nyenthak:
“Pabali' sang manesan, kana' kaparat'! Mon sedga melle mesthe
aberri' pesse."
“O! baddhinna!" Sambi ngoca' sapaneka Glempeng mabali manesan
karena se eompa', esaba' gun mejana barung, pas kalowar pole, apanggi sareng
Anneke e embong, sabab kana' bine' ganeka lakar ngantos Glempeng. Dhari angrasa
kaprotangan, Glempeng ngala' manesan se engemngem e colo'epon, ebagi dha'
Anneke, etampane pas eompa'. Kabit dhari ka’iyya' Glempeng sareng Anneke terros
asobat sarta ta' essa se asareng manabi en-maenan.
Maos jugan
- Puisi Madura:Cangka Asela
- Esai:Sakola’an Tombu Nyenna
- Pidato: Membiasakan Berbahasa Madura di Rumah
- Carpan: Andharun || Helmy Khan
Ella sabatara are dhari bakto gapaneka emma'epon Glempeng olle
juko' snuk[1]. E
are gapaneka ke Trom nolonge mabecce' galadhak asareng oreng bannya', ngeras
nabu sabagiyan dhari kanal (songay gabayan), epega' juko'epon, bannya' ollena.
Ke Trom kadhumanan snuk se ebakta paleman gapaneka, esaba' e dhalem dhapor.
Glempeng sakalangkong lebur dha' juko' buru, esar-osar, eja'-taja' kaleperra,
sarta pas nyojjuwagi tonju' dudingngepon ka dhalem colo'epon juko' se anganga.
Kalaban dadagan colo'na juko' aegem, garigi'epon Glempeng edhalgep kantos gigina
juko' nancep ka dhalem dagingnga tonju' buru. Glempeng sakalangkong takerjat,
kantos olattepon pote olay. Ja' sakenga monggu dha' na'-kana' laen, pon tanto
athowat, anangeng Glempeng ta' aserro, namong apanpan nokol cethakkepon juko'
sakellarra, e dhalem pekkerra, sopaja garigi'epon, se ekekke', epaburuwa, anangeng
kalakowan gapaneka tadha' gunana, sabab juko' se ngekke' ampon ta' arassa sake'
pole, karana pon mate olle dhu jam. Glempeng ta' manggi akal. Aguliya ta' bangal,
sabab mon aguli dhiddhi' arassa sakalangkong sake'. Ja' sakenga emma'-embu'epon
ta' duli dhateng nolonge, pon tanto kana' gapaneka kantos abit ta' duccol tonju'epon
se ekekke' juko'.
Saamponna mare takerjat Glempeng atanya ka embu'epon:
“Bu’, dhimma kennengnganna juko' snuk?”
“E dhalem aeng, ngoy-langngoyan."
Glempeng laju kalowar dhari compo'epon, ngone'e Anneke. Sareng
apanggi, etanya'agi:
“Anneke, apa sedha noro'a mega' juko' snuk?"
“Iya, edimma kennengnganna?"
“E leke budhina bengko.”
“Iya, maju'!”
Se kadhuwa pon padha ajalan lebat e kebbun, terros dha' settong
leke, lebarra kera 2 meter. Glempeng ngoca':
“Edhiya, Anneke. Mara sengko' acabbura ka dhalem leke, kanna
tanangnga ba'na salaja, sengko' ateggennana."
“Sengko' ta' ro'-noro'a. Sedha bai mega', sengko' se atoguwa.”
“Iya, mara sengko' acabbura."
Glempeng pas toron ka dhalem aeng, terros soko'epon nyellet ka
dhalem cellot; aeng napa' gan dhadhana, melana malarat Glempeng se anyaba'a. Oca'epon
sambi nga'-engnga'an:
Me-e--ta--dha--a--'!"
Anneke nyambit:
Tadha', sengko' iya ta' ngatela'e keya."
Glempeng ajalan car-kancer sambi ga'-raga'an ka kanan kacer e dhalem
aeng, anangeng ta' manggi juko' snuk. Seddheng pon para' ngalleya katengnga'an,
emma'epon dhateng, sajjegga eajaga neddha.
Kadi ponapa kagetepon atena ke Trom, naleka nengale ana'epon badha
e dhalem aeng ampon ta' mabi eatorragi. Aba'epon enggal nyander ka penggir leke,
sambi ba'-koba'an ka ana'na sarta gippon aologan:
Adhu, Glempeng! me--e' da--ad--di--a--ca--ab--bu--ur--ka--le--e--ke--!
Mara—duli--ongga! Duli!"
Glempeng nyambit, sambi nyander ka penggir:
Sengko' mega' snuk, ma'!"
Ke Trom nyandhak tanangngepon ana'na, epaongga kaattas, terros
ebakta paleman. Sanapa'epon ka compo'na ngoca' karobiyana:
“Le', enggi kowa! Kana' neko lakar ane!" Glempeng pon educcole
angguyya, pas epatedhung sareng embu'epon.
