Arena la ngombar mera. Arangka' dhari ponca temor. Eyamba' seyolanna
mano'. Ngacethot aorak lapar. Se ta' duli ngedhing. Takethas. Alamat ta' melowa
buter. Ja' sampe' tenggina alebbiyan ban lanjangnga tombak. Reng-oreng padha gasek.
Padha mangkat ailer.
"Ja' loppa sadha'na sambi, Nom..."
"Ta' kera loppa mon ka sadha', sakeng kopina pas pekol
keya. Polana tekka badha sadha'na tape tadha' kopina, ampo buru ka tompol bila gerrunganna
la kerreng. Aroko' pas daddi paka' bila tadha' nes-manessa sakale."
"Patennang, Nom. La mare esambi mon embu' gella'. Genna'
ban roko'na se cap kelmo'."
Sambi ajalan nete tabun. Bauna mekol kaddhu'. Pekkerranna
sambi abanta. Menta pangarep ka se Kobassa. Malar mandar ta' ojanna gallu sampe'
la'assa nombuk ka amperra bengkona. Ajelling langnge' cora' ta' pate berse.
Ngacelleng ban ondhem se abak kandel. Buddhu mon pas ojan. Ta' burung se bakal
ngambang. Ambu bacco. Mon tapalang pas tombu.
"Ambu gallu kabbi. Neko' laot. Kaleserna gi' kala. Adha'ar
dhimen. Neka' pon ranta. Tako' dala ekaromo' bilis." Tang embu' aorak dhari
tabun mor dhaja. Ngolo' reng-oreng se nolonge sopaja adha'ar gallu.
"Tore ambu gallu.... Gangan maronggi mon cellep ampo
ta' nyaman."
Se nolonge bannya'an po-seppona. Daddi giyagga ta' pate ramme.
Bannya'an nondhu'na. Ka lako laon keng juntrong. Ta' tarapas keng jekjek. La
olle dhu-taonan e disa dhinna' naleka mosem are'an padhi enga' reya pajat kare
po-seppona. Dha-ngodhana padha mangkat kabbi. Badha e disana oreng kabbi. Badha
se badha e Jakarta, Sorbaja, Banten, Karawang, Bali, ban en-laenna. Alako toko.
Ajaga toko kelontong. Mangkat ataonan. Ta' mole sakale. Mole paleng naleka badha
balana se mate. Mare jareya mangkat pole. Abali pole.
Reng atane la ekenneng bitong. Ta' ramme padhana lamba'. Ta'
ramme padhana gi' kene'na aba'. Saba-saba la bannya' se bandung. Bannya' se ejuwal.
Ekabandha toko. Ekabelli toko. Cora' lebbi bannya' ollena hasel pangoca'na.
Se e dhajana oro bai sateya gun karena andhi'na aba' ban Man
Rahwa. Se laen la bandung kabbi. La abit ta' etamenen pa-apa. Ja' toro' lamba'
mon la ngoca' osom are'an padhi. E dhajana oro reya ce' rammena. Reng-oreng padha
saleng orak. Saleng olok. Jung bara' matabar kopi. Jung temor makalowar roko'.
Sateya laju seppe. Reng-oreng gun to'-malto' se aorak.
"Kaleserna mon pon mare, ta' nambu giba mole. Laggu'
alakowa andhi'na Man Rahwa."
"Juko' ajam ca'na... Haha... Haha...."
"Ba, iya mayu mon juko' ajam, pas mangkat palaggu...."
"Senga', Man. Pasiyap laggu'. Tanggung mare. Poko' juko'na
se akotak. Ban roko'na se cap kelmo'."
"Haha... Haha.... Ya la mayu, Cong. Poko' makompak.
Pamare. Mon gun kakanan patennang. Emega'agiya dhaggi'an."
Man Rahwa aropa'agi oreng seppo sakeng gaja'na paggun mangodha.
Se ca'na ga-tatanggana, mon Man Rahwa gun ka attassa se omor saeket. Tape ka babana
cora' gi' petto lekor. Gi' ra-gerrana. Haha... Haha....
Man Rahwa gun nengneng katellowan ban binena ban kompoyya se
gi' kellas tello' SD. Na'-potona badha e Jakarta. La olle tello taon se alako
toko. Mole naleka teppa'na tellasan. Mare tellasan mangkat pole. Gi' ta' andhi'
toko dibi' sakeng ajaga dhin oreng alir-gilir. Saestona kompoyya dhuwa'an. Sakeng
se paleng kene' esambi. Polana gi' buru tao ajalan. Mon se la asakola laju epasra'agi
ka Man Rahwa ban binena. Paleng jajanna gun epakerem sabban bulan. Ya ontong
tekka Man Rahwa la bak seppo, ora'na gi' bangkang. Gi' lebur apol-kompol ban dna-ngodhana.
Tekka tanana perna ngoca' ejuwalla bi' ana'na, tape Man Rahwa ta' magi. Aba'na
ngoca' gi' sanggup se apergiya. Sanajjan dhaggi' geddur. Tanana ta' kera ejuwal.
Bali' soka' epabandhungnga naleka kodu ejuwal ron-ta'karon. Ejuwal ka oreng se
ta' tao ja' dhari dhimma asalla.
"Alhamdulillah, Cong. Tekka mano' ban tekossa molae gi'
panja' ta' kenneng pellang. Areya ollena gi' ta' gingser sara."
"Enggi, Bu'. Alhamdulillah. Anyama angrot dhu-kaddhu' dhari
le-ollena se biyasana."
"Tape, cora' ta' angrot, Cong mo enga' ka mosse'na tekossa
ban mano'na molae gi' panja'."
"Gi, dinggal sokkore. Aneka pon bannya' papareng. Tore
se badha ladinen."
"Ya, Cong...."
"Ba, eppa'na dha'emma, Cong.... Ma' ta' etangale molae gella'."
"Laggi' mekol kaleser ban anom. Tekka ta' egiba'a mole.
Paleng eparengkes. Ma' ta' acalakaran. Barangnga oreng polana ta' kenneng ban-sarombanagi."
Tekka la mare dhuhur, arena paggun orem. Ondhemma te-pote
koddhu' cekka' molae ban-aban laggu. Pojurra ta' ojan. Gi' badha duwana babaja
se katarema. La'as dhungkap alerpo' e amper. Mole kerreng. Pas se nolonge ta'
kose panas tang-gertangan. Man-nyamanna agiya'. Alhamdulillah.
"Cong, Hp-na cora'na amonye molae gella'. Koddi entare.
Pola Bing Mekar se nelpon."
"Enggi, Bu'...." Pas mangkat berka' ka kamar.
Ngala' hp se teppa'na e cas. Pajat molae gi' laggu ta' neggu' hp sakale. Etorot.
"Hallo, apa, Le'.... Sengko' buru mare ngare' padhi."
Bendher onggu oca'na embu'. Ja' lakar Mekar se nelpon.
"Sobung, Mas. Sakeng nelponna. Polana molae gi' laggu
tadha' kabar. Baddi'na ngare' padhi. Ampon lastare sadaja?"
"Ya, Alhamdulillah. Mare kabbi la, Le'...."
"Dinggal paterros dhimen. Me' gi' badha se ekalakowa,
Mas. Kaula gun aba'la' ja' marena entara ka lowar badha undangan ban ca-kanca
kantor."
"Ya, la, Le'.... Tengate poko'na. Ja' atengka se
bi-talebbi."
"Enggi, Mas. Saporana dhimen gi' ta' bisa ato-banto."
Saellana telponna se dhari Mekar etotop. Sengko' gancangan
ka lowar. Ekasanggu panassa. Pangarana epalakowarra. Ejemmorra le-olle sakone'.
Tape adha', langnge' paggun orem.
"Bu', badha salam dhari Mekar. Saporana gi' ta' bisa
nolongen ca'epon."
"Ya, Cong. Dina poko' padha car-lancar. Met-salamet.
Apa ja' ta' nambu tolongen." Mekar pajat kennal sarmo ban embu', sanaossa
Mekar gi' ta' bisa apolong kamar ban aba' tape panganggebba ka embu'
Alhamdulillah ta' rang-korang.
Ta' egarassa ngabassagi jam la pokol settong lebat. Aba' gi'
ta' abajang dhuhur. Daggi' gun ngarjai lako dhala loppa ka bajangnga. Buddhu. Se
dhabuna guru ngaji lamba'. Tekka perretta baramma lakona, mon ka se lema' bakto
ja' sampe' loppae. Jareya se bakal daddiya rim. Ma' ta' talembas. Samoga
terrossa enga'a. Samoga terrossa epakowatta.
Mon lako ta' kera badha potossa. Tadha' angganna. Bila'a bai
paggun badha. Ekarja'enna baramma bai paggun se kala ora'na. Mangkana mon pas dala
loppa ka ibadana jareya nyamana ecokoco lakona. Banne aba'na se ngator lakona.
Tape lakona se ngator aba'na. Mon la enga' jareya ampo tadha' areppanna pole.
Alamat se tabalusokka. Se tajurengngeppa. Asokkor se gi' eparengen kakellaran
ta' loppa ka bajang. Ta' loppa se aduwa tekka lakona la perret.
Saestona aba' mon ta' olle duwana bangaseppo, ta' kera aba'
andhi'a kakellaran. Melana se esare banne gun lako malolo tape bajra. Banne gun
poko' hasel malolo tape asango berkat. Ta' cokop mon gun bannya' tape ka aba' gun
nambai eman ban loppa ka bangaseppo.
Saellana mare ker-dhikkeran. Awiridan. Aba' agi'-gigi'
oca'na eppa' naleka careta. "Saestona atane reya banne gun kor-sokkor nyarea
tambana pakan. Tape ajaga ban arabat dadinggalanna bangaseppo. Pangarep olleya gilina
kaberkatan tekka hasel ta' sabarampa. Melana epasangkol. Artena jat kodu rabat.
Banne eban-sarombanagi. Apa pole sampe' ejuwal ron-ta'karon. Tana reya andhi'
sambungan ban se la badha e alam kobur. Jaga. Ladinen."
Sumenep, 27/02/23
*Ajaz Elmazry merupakan mahasiswa pascasarjana UNISMA
Malang, Pegiat Komunitas Gai' Bintang, dan penulis buku Odi' ban ta-caretana.