Cerita Bahasa Madura: Ancor Atèna Marlèna || Suhairi

CARPAN|| Lalampan.com menghadirkan beragam karya Cerita Pendek berbahasa Madura yang dikenal dengan istilah CARPAN. Dalam setiap CARPAN, pembaca tidak hanya disuguhkan alur cerita, tetapi juga kekayaan rasa bahasa daerah yang khas.

Sebagian CARPAN memuat peribahasa Madura yang sarat makna, sementara yang lain menghadirkan okara—ungkapan halus dan simbolik yang memperkaya kedalaman cerita. Semua itu menjadi bagian dari keunikan CARPAN sebagai bentuk sastra yang hidup dan berkembang di tengah masyarakat.

Melalui Lalampan.com, pembaca mulai mengenal, memahami, dan membedakan bahwa karya-karya tersebut adalah CARPAN—identitas khas cerpen dalam bahasa Madura. || Redaksi.

 Ancor Atèna Marlèna

Carpan Suhairi* 

Marlèna, bâbinè’ ḍâ-ngoḍâ, anḍi’ mata bunter, alèssa tebbel, bibirrâ paḍâ moso jherruk salonè, obu’na etotobbhi koḍung, ngangghuy kalambhi tebbâ’, tor ngangghuy sampèr nyèccèng, toju’ è ampèrra. È seddhi’na, sèttong lalakè’ sè molaè taon sè tapongkor ngabin Marlèna, ngoca’ kalabân sowara laon, mènta ka abâ’na, ka binèna, bân mènta ḍâ’ ka calon ana’na.

”Sèngko’ terro alakowa ka manca naghârâ, sabulân aghi’,”ca’na Mahfud, lakèna Marlèna.

“Ampon, Ka’. Ta’ ponapa kaulâ sareng panjhennengngan oḍi’ sabâdâna, sè penting pèkkèran tennang,” ca’na Marlèna.

“Kabhutowanna oḍi' sajân bânnya’, Lè’. Apapolè, sakejjhâ’aghi’ bhâkal lahir ana’ sè lu-ghâllu,” jâwâb Mahfud kalabân alasan sè maso’ akal. 

“Kaulâ ta’ bhuto pan-ponapan tor ta’ mènta’a râng-sabhârâng, Ka’. Ajhâlânè oḍi'’ è dhisa ta’ ngabhutowaghi bânnya’ kaparduwân,” Marlèna paḍâ ajâwâb kalabân jâwâbhân sè lebbi maso’ akal.

Mahfud neng-enneng sakejjhâ’, ta’ metto oca’. Abâ’na anyabâ’ kalabân berrâ’, paḍâ bân berrâ’na kaoḍi'’ân sè èjhâlâni. Mahfud matèppa’ toju’na, tor nyolet roko’ pèsellan ḍâri bhâko Jhâmbhângan.

Jhâ’ sakèngnga Marlèna akabin kalabân Ahmad, tatangghâna, mongkin Marlèna ta’ bhâkal etotorè lakèna kaangghuy alako ka manca naghârâ. Ahmad aropa’aghi lalakè’ sè perna è kasennengngè Marlèna. Kaḍuwâna ḍa-paḍâ nyanḍhang tarèsna. Orèngtowana Marlèna narema Mahfud, sèttong lalakè’ sè ayangghep patot tor cocok.

Tapè, Ahmad bânnè lalakè’ sè ghâmpang pegghâ’ pangarep. Abâ’na ta’ meggha’ talè silaturrahmi kalabân orèngtowana Marlèna. Ahmad ghi’ abhânto matoron jhuko’ ḍâri parao, otabâ mabecce’ jhâring è bâkto rèngtowana Marlèna alako jhâring. Biyasana, rèng-orèng sè biyasa majâng ka tasè’, alako jhâring otabâ matèppa’ jhâring lamon angèn teppa’na bhârât. Rèng-orèng ta’ bisa alako ka tasè’. Tokang jurung paḍâ tako’ èghulung ombâ’ tor tako’ tasèllem ka tengnga tasè’.

Para’ tengnga malem, è bâktona rèsè’ nabbhu ghentèng bân è bâktona kowek amonyè ḍâri kennengngan sè ta’ patè jhâu, Marlèna ngalahiraghi ana’ sè lu-ghallu. Kalahiranna kasebbhut cè’ gampangnga, ta’ usa èntar ka dokter, Tapè ghun cokop èyurus kalabân ḍhukon kampong, sè biyasa marana’è. Ḍhukon kasebbhut cokop èyombhâl kalabân bherrâs sa ghântang bân ajâm sè ta’ patè rajâ.

Mowana Mahfud cè’ bhinarra. È romana binèna, abâ’na aromasa bhunga kalabân lahirrâ ana’ sè lu-ghallu. Mattowana paḍâ senneng. Serrèna aropa’aghi lakèna Marlèna, Mahfud neng-enneng è romana Marlèna, apolong roma kalabân mattowana.

Maos jugan

• CARPAN: Burus-Salju Aglempengngan
• Kabhâjjhârânna Ana’ Sè Kakorangan
• Download: Kamus Bahasa Madura Ejaan 1973
• Pidato Basa Madura: Pabinareng tor Ngobbar Gumate
• Matroni Musèrang, Nyalalat ka Tana Manca

Lèma bulân ajhâlân arassa ce’ lekkassa. Kabhutowanna Mahfud sajân bânnya’. Mènangka orèng lakè’ sè aghândhu’ tanggung jâwâb, Mahfud kodhu bisa aberri’ pangorèbbhân ḍâ’ ka binè bân da’ka ana’. Alako apa’a bhâi, sè penting halal. Tapè, Mahfud ta’ ghellem nemmo kalakowan sè salpa’. Mahfud ghun lako neng-enneng è roma samarena ngarè’ bân samarèna manḍi’i sapèna.

“Sèngko’ kodhu nyarè kalakowan ka manca naghârâ,” ca’na Mahfud ḍâ’ka binèna.

“Alako ka manca naghârâ ta’ amasthèyaghi ollè rajekkè sè bânnya’, Ka’. Pangèran sè ngator rajekkè,” Marlèna arassa berrâ’ nyambhâdhâni nèyatta Mahfud.

“È ḍinna’ sèngko’ ghun lako neng-enneng. Alako ngarè’ bân arabât sapè ta’ bisa nyokobbhi ḍâ’ kabhutowan oḍi'’,” sowarana Mahfud sajân tèngghi.

Marlèna neng-enneng. Abâ’na ghun mandheng ana’na sè ghi’ omor lèma bulân sambi ngosap bun-embunanna sè ghi’ lèca’.

È sèttong bâkto, arè ghi’ bhuru ngombâr, Mahfud kodhu mangkat ka manca naghârâ. Mattowana la aberri’ èdhi asalkan Marlèna noro’ kèya. Apapolè, Kaḍuwâna apolong samarèna akabin ghi’ ta’ ḍâpa’ ḍupolo bulân. Tapè, ana’na sè ghi’ pèntèr nangès èdhina ka kaè bân ka nyaèna. Atèna Marlèna arassa ancor.

Mahfud cè’ bherentengnga kaangghuy alako ka manca naghârâ, kaangghuy nyarè pangaorèbbhân sè sajân nyaman. Sèḍḍhenganna ḍâḍâna Marlèna arassa sèk-sèk polana kodhu adhina’aghi ana’na sè ghi’ kènè’ bân adhina orèngtowana sè sajân ta’ bisa alako.

“Manossa usa pakodhu alako bân èbâḍâ ka pangèran kaangghuy dhâddhi sango oḍi'’ è dhunnya sampè’ alam akhèrat,”ca’na Mahfud, è sèttong malem.

Bâdâ è manca naghârâ, Marlèna ta’ dhuli perna. Abâ’na kodhu bisa nyapa tatangghâ sè ta’ paḍâ bân e Madhurâ, bisa alako sè bisa ngasèllaghi, tor bisa ngabbhiyaghi pèkkèran sopajâ dhâddhi orèng manca tak sèya-sèya. Abâ’na ghi’ ta’ bisa ngaloppa’aghi palabbhuwân bân jhuko’, ta’ bisa ngaloppa’aghi bâuna cèlo’ ana’na, tor ta’ bisa ngaloppa’aghi kolè’ kèro’na orèngtowa sè arabât molaè ghi’ bhâji’.

“Engghi, Ka’,” ca’na Marlèna kalabân jâwâbân sè panḍâ’.

Marlèna arassa sèppè è rammèna. Arassa sella’ è legghâna. Marlèna bisa ngataowè kabâḍâ’anna ana’na bân rèngtowana kalabân cara atanya ka Ahmad, tatangghâna, sè romana ta’ jhâu ḍâri romana Marlèna. Ḍhâng-kaḍhâng, Marlèna ngèrèm pèssè lèbat rèkeningnga Ahmad.

**************

“Bilâ emma’ sè molèya?” Sè kene’ atanya. Ana’na Marlèna la bisa acaca kalabân jhârna’.

“Emma’ ghi’ ta’ bisa molè. Emma’ ghi’ nyarèya pèssè è pabânnya’a,” Marlèna ajâwâb kalabân sowara sè nger-nger.

Marlèna bisa acaca kalabân sè kènè’ lèbat tèlpon, bisa ngabâs robâna sè senthèk, bân bisa nyèyom ana’na sanajjân paḍâ salèng jhâu. Tapè, molaè bân-bârampan bulân sè tapongkor, Marlèna malarat sè acaca’a kalabân ana’na. Marlèna alako è rèstoran. Bilâ la molè ka tempaddhâ, Marlèna nèlpon ana’na, Tapè ana’na la tèḍung. Marlèna ghun bisa acaca kalabân rèngtowana. Atèna Marlèna sajân ancor.

“Ana’na la tèḍung, Mar,” ca’na embu’na.

“Oh, engghi, ta’ ponapa, Bu’. Embu sareng eppa’ sèhat?” Marlèna atanya.

“Iya. Sèngko’ bân eppa’na sèhat. Tè-ngatè oḍi'’ è jhâuna. Jhâ’ kaloppaè bhâjâng lèma bâktona,” embu’na Marlèna apessen.

Kaḍuwâna ta’ abit sè acaca. Kaḍuwâna ghun salèng ngèḍing ḍa’ sowarana, ta’ bisa salèng abâs lebât video call. Marlèna bisa acaca tor bisa salèng abâs robâna lamon bâḍâ Ahmad sè abhânto. Biyasana, Ahmad bhâkal ajhâlân abâk santa’ kalabân sowara “Tap top tap top tap top” mènangka sowarana sanḍâllâ è konco’na tombeḍḍhâ.

Marlèna ngèrèm pèssè lèbat Ahmad kaangghuy biyayana ana’na, kaanghuy kabhutowanna eppa’ bân embu’na, tor ngèrèm angghuy bilâ para’ dâpa’ ka tellasan. Eppa’ bân embu’na Marlèna arassa bhunga; Marlèna bân lakèna bârâs tor salamet, anḍi’ pangasèlan sè bisa anyokobbhi oḍi’na. Marlèna bân Mahfud paḍâ alako. Rajhekkè nyombher ḍâri Kaḍuwâna. Marlèna bisa aghâbây roma e Madhurâ tor bisa masakola anâ’na ka sèttong sakola’an sè ta’ jhâu ḍâri romana.

Maos jugan

• Puisi: Lampu Jalanan
• ALBUM TANPA JUDUL
• Cangka Asela
• Martabhât Orèng Madhurâ ḍâlem Bhughellân Traḍisi
• Sanja’na KHALIL SATTA ÈLMAN

Para’ bâllung taon è manca naghârâ, Marlèna aromasa kerrong ka kampongnga, kerrong ḍâ’ka orèngtowa ḍuwâ’na, tor kerrong ḍâ’ka ana’na sè sajân rajâ tor bisa amaèn tek-kètegghân kalabân kancana sè sabhânjhârân. Sanyatana, Marlèna aromasa nyaman alako è manca naghârâ. Satèya Marlèna teppa’na ngandung anak sè nomer ḍuwâ’. Kandunganna la omor ennem bulân. Abâ’na terro ana’na bisa lahir è Madhurâ, paḍâ kalabân ana’na sè lu-ghallu.

Tapè, Mahfud ta’ bisa noro’ molè ka Madhurâ. Mahfud ghi’ terro alakowa è manca naghârâ kaangghuy ghâbây biyaya oḍi' abâ’na, binèna, bân ana’na. Paḍâhal, Marlèna la pan-bârampan kalè ngajhâk Mahfud kaangghuy molè ka Madhurâ, acabis ka orèng seppo bân mattowana, nyapa tatangghâ akantha pan-bârâmpan taon sè tapongkor. Marlèna la arassa’aghi kabâdâ’ân è palabbhuwân, rèng-orèng ḍâteng ajurung, tor kabâdâ’ân babinè’ sè paḍâ ajhâjhâ jhuko’ sè ghi’ bhuru ollè ḍâri tasè’.

“Sèngko’ ta’ bisa molè kèya, Tapè rajâna tang tarèsna ka bâ’na ta’ bisa è èbhârâtthaghi kalabân aèng tasè’ è saghârâ,” Mahfud ngarembeng aèng mata. Marlèna ngonca’ aèng mata kèya. Tabu’na sè sajân rajâ ètegghu’ tor èyosap kalabân alos. Tapè èpaḍâ’remma’a polè. Abâ’na kodhu molè ḍâri manca naghârâ, adhina lakè, adhina pan-bârâmpan rassa sossa bân rassa senneng abhârèng Mahfud, adhina aèng mata sè ta’ mongkin kerrèng sanajjân pan-bârâmpan arè, tor adhina rassa kobâtèr,”Bhâ’ bhenderrâ, Ka’ Mahfud bhâkal nyandhâng tarèsna ḍâ’ ka sèngko’ ḍâlem kabâḍâân patang jhâu?”

Neng è lapanganna kapal, Marlèna arassa berrâ’ adhina Mahfud, tapè arassa bhunga bhâkal tatemmo kalabân ana’na bân orèngtowana. Pan-bârâmpan bulân aghi’, ana’na sè nomer ḍuwâ’ bhâkal lahir ka ḍunnya. Sèttong kabhunga’an sajân tombu bân sajân samporna.

Sabelluna naè’ ka kapal, Marlèna nèlpon Ahmad kaangghuy ngambâ’ è terminal. Abâ’na masthèyaghi pokol bârâmpa kodhu è ambâ’ è terminal. Saellana toron ḍâri kapal, otabâ pa’-reppa’na bâḍâ è tas motor, Marlèna bhâkal ngabhâraghiyâ kabâdâânna abâ’na.

Marlèna è ambâ’ kalabân atè bhunga. Marlèna è amba’ è terminal ngangghuy bis mini. Ghâ-tatangghâ paḍâ ḍâteng, nyapot Marlèna, paḍâ atanya kabâdâ’anna neng è manca naghârâ. Kabâḍâ’anna Marlèna ta’ bânnya’ aobâ: anḍi’ mata bunter, alèssa tebbel, bibirrâ paḍâ moso jherruk salonè. Coma angguyyâ sè aobâ: obu’na etotobbhi koḍung sono’an, nganghuy kalambhi tunik, tor ngangghuy rok lanjhâng.

Ra-kèra ollè tello bulân, Marlèna ngalahiraghi ana’ sè nomer ḍuwâ’. Panangèssa cè’ ranyèngnga, persis kalabân panangèssa ana’na sè lu-ghallu. Marlèna arassa bhunga. Bariyâ kèya eppa’ bân embu’na Marlèna. Marlèna mènta bhântowan Ahmad kaangghuy ngonè’è bân ngaterraghi ḍhukon sè marana’è è kampongnga.

Marlèna ngalahiraghi kalabân lancar. Marlèna pas nèlpon Mahfud, lakèna, sè ghi’ bâḍâ è manca naghârâ.

“Ana’na cè’ gantengnga, Ka’,” ca’na Marlèna.

“Oh, iya? Alhamdulillah. Sèngko’ nyo’on sapora ta’ bisa aladhini bâ’na. Sè penting la paḍâ salamet,” ca’na Mahfud.

Pan-bârâmpan tatangghâ paḍâ ḍâteng kaanghuy nengghu bhâji’, sè tangèssa lu-ghalluna ngabhâraghi ḍâ’ ka tatangghâ jhâ’ bâḍâ bhâji’ sè ghi’ bhuru lahir. Rèng-orèng pâḍâ asokkor. Marlèna bhunga. Eppa’ bân embu’na Marlèna paḍâ bhunga. Apapolè Mahfud, ngabhâraghi kabhunga’anna lèbât tèlpon.

Marlèna anḍi’ ana’ ḍuwâ’. Sè kaḍuwâ paḍâ gântheng, ngala’ ka eppa’na. Marlèna ngèrèm fotona ana’na ka Mahfud. Ana’ sè towa’an konèng, sè ngodâ’ân anḍi’ èlong mancong bân obu’ ghamba’ tor cè’ cellengnga. Dhâng-kadhâng, Mahfud acaca kalabân ana’na sè nomer sèttong. Mahfud atanya, lamon abâ’na molè, ana’na jâriyâ mènta’a apa?

Taon ḍâteng, Mahfud terro molèya kèya. Sabbhân bulân ngèrèm pessè kaangghuy kabhutowan aghâbây roma polè; mellè semèn, beddhi, kaju, bân kabhutowan laènna. Bâḍâ talon salokkè’ sè ta’ èmen-tamennè kaangghuy kennengan roma sè bhâkal è paddhek.

Tapè, bânni roma sè bhâkal è paddhek sè marammè kabâdâ’ân kampong.

“Apa? Marlèna ngandung polè?” tatangghâ paḍâ takerjhât.

“Iyâ, ta’ rapa. Jhâ’ rèng Marlèna anḍi’ lakè,” ca’na tatangghâ.

“Tapè, kan Marlèna la abit ta’ apolong kalabân lakèna,” ca’na tatangghâ sè laèn.

“Iyâ, yâ. Kan Marlèna marè ngalahiraghi ana’na sè nomer ḍuwâ’ saellana molè ḍâri manca naghârâ.”

“Pola ana’na Marlèna kembhâr?”

“Kembhâr? Ana’ sè nomer ḍuwâ’ kan la omor para’ sa taon?”

“Pola kèng bâḍâ rè-karèna. Rè-karèna arowa pas lahir polè.”

Teppa’ tèra’ bulân, è sèttong malem, Marlèna ngalahiraghi ana’ sè nomer tello’. Rèng-orèng paḍâ kasambu’, sapa eppa’ ḍâri ana’ sè nomer tello’ kasebbhut.

“Anèka ana’na kaulâ sareng panjhennengngan, Ka’,” ca’na Marlèna ḍâ’ka Mahfud è bâktona nèlpon Marlèna.

“Ajâriyâ ta’ mongkin, Lè’. Bâ’na la ngalahiraghi ana’ sè nomer ḍuwâ, saellana jâriyâ sèngko’ bân bâ’na ta’ perna tèḍung polong. Bâ’na bâḍâ è Madhurâ, sèngko’ ghi’ bâḍâ è manca naghârâ,” ca’na Mahfud. “Bâ’nâ la bângal amaèn sir-essirân kalabân orèng lakè’ laèn.”

“Bhunten, Ka’,” Marlèna pas matè’è tèlponna.

Mahfud langsung molè ḍâri manca naghârâ kaangghuy amasthèyaghi kabaḍâ’ân è Madhurâ, sapa lalakè’ sè bângal amaèn nè-bânnè kalabân Marlèna, binèna.

Tatangghâ paḍâ nyangka bhâkal bâḍâ carok antara Mahfud kalabân lalakè’ sè è kakabhâr amaèn sir-essirân kalabân Marlèna. Sanyatana, orèng-orèng paḍâ tao, sapa lalakè’ sè bângal amaèn buḍi kalabân Marlèna. Sakèng, rèng-orèng paḍâ tako’ sè anyata’aghina. Mahfud masthè anḍi’ perkèra’an kèya ḍâ’ka lalakè’ kasebbhut. 

Atèna Marlèna ancor ta’ ro-karowan, paḍâna kalabân bhelling bellâ sè ta’ bisa è raghum polè. Marlèna nangès sèyang arè-sèyang malem. Ana’na sè nomer tello’ paḍâ lako nangès kèya. Seddengnganna tatangghâ paḍâ ghârimis nangalè’è Mahfud lako ngèbâ’ arè’ ka bârâ’ ka tèmor, asongko’ tèngghi sè bisa matakerjhât moso. Tapè, molaè Mahfud ḍâteng ḍâri manca naghârâ, Ahmad taḍâ’ kalèmbâ’na sama sakalè. Sakabbhina orèng taḍâ’ sè tao.

  

Sumenep, 29 Maret 2026

 

*Suhairi lahir di Sumenep Madura. Ia menulis beberapa jenis tulisan di antaranya adalah novel, cerpen, puisi, pantun, opini, resensi buku, karya ilmiyah, dan naskah berita. Naskahnya yang berjudul Kalong Talangkè’anna Ḍâun Sabbrâng (Kalung Tangkai Daun Singkong) terpilih dalam seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Jawa Timur (2024), Anak Ayam Siti terpilih dalam seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Gorontalo (2024), dan Ènterran ḍâri Ḍâḍâr (Kincir Angin dari Daun Kering) terpilih dalam seleksi Penulis Naskah Cerita Anak Berbahasa Daerah Provinsi Jawa Timur (2025). Selain menjadi Dosèn Universitas Islam Negeri (UIN) Madura, ia menjadi Tutor Universitas Terbuka dan menjadi Asesor Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini, Pendidikan Dasar, dan Pendidikan Menengah (BAN PDM) Provinsi Jawa Timsur.