PARAMASASTRA || 1447 || Lalampan.com
Setiap hewan, dengan caranya sendiri, dibekali keunggulan untuk bertahan hidup. Ada yang menyimpan bisa, ada yang mengandalkan sengatan, ada pula yang bertumpu pada tanduk, cula, atau bahkan sepasang jalu yang tajam. Di balik tubuh yang tampak sederhana, tersimpan “senjata” alami—bukan untuk menyerang tanpa alasan, melainkan untuk melindungi diri dari ancaman yang datang.
Pada hari ini, Lalampan.com menyuguhkan beberapa nama bisa hewan dalam bahasa Madura sebagai bagian dari upaya mengenalkan kembali kekayaan kosakata yang hidup di tengah masyarakat. Istilah-istilah ini tidak hanya berfungsi sebagai penanda racun, sengatan serta kekuatan (yang dianggap berpengaruh dan membahayakan) hewan tertentu, tetapi juga mencerminkan pengetahuan lokal masyarakat Madura dalam memahami alam dan berbagai bahaya yang mungkin muncul dari lingkungan sekitarnya.
Melalui sajian singkat ini, kita dapat melihat bahwa bahasa bukan sekadar alat komunikasi, melainkan juga tempat tersimpannya pengalaman, ingatan, dan kebijaksanaan hidup masyarakat.
Redaksi Lalampan.com
NYAMANA GAGAMANNA
KEBAN
|
|
NYAMANA
KEBAN |
GAGAMANNA
KEBAN |
|
|
Ajam jagu
|
Jalu, Cocco’ |
|
|
Baringsang
|
Gigi,-Koko |
|
|
Bada' |
Colena |
|
|
Bak
sangger |
Sengnga'na |
|
|
Balang
Sanget |
Bauna |
|
|
Balathang
|
Kampe'na |
|
|
Balang |
Tokka'
buḍhi, Gigi |
|
|
Balaba |
Jaringnga |
|
|
Beddus |
Tanḍhu'na |
|
|
Bilis |
Sengnga',
Gigi |
|
|
Bantheng
|
Tanḍhu'na |
|
|
Baja |
Gigi,
Bunto'na |
|
|
Banyak |
Koko,
Sosorra |
|
|
Belluk |
Cocco',
Kokona |
|
|
Celeng |
Sodhangnga |
|
|
Cek-cek
|
Bunto'na |
|
|
Dhandhang
|
Koko,
Cocco'na |
|
|
Ennos |
Mangsen
Cellengnga |
|
|
Ebbu' |
Gigina,
Kokona |
|
|
Etek |
Koko,
Sosorra |
|
|
Embi'
kacang |
Tanḍhu'na |
|
|
Ellang |
Koko,
Cocco'na |
|
|
Gaja |
Tòlale,
Sodhang |
|
|
Gagatteng
|
Jaringnga |
|
|
Ganta' |
Gigi,
Tokka' buḍhi |
|
|
Jaran |
Gigi,
Soko buḍhi |
|
|
Juko' |
Gibissa |
|
|
Juling |
Bau Kole'na |
|
|
Jerring
|
Gigi,
Tokka' buḍhi |
|
|
Kamondhuran
|
Barna
kole'na, gigina |
|
|
Kala |
Sengnga',
Kampe' |
|
|
Kalamangga
|
Sengnga'
Kampe' |
|
|
Keddang
|
Tanḍhu'na |
|
|
Kerbuy |
Tanḍhu'na |
|
|
Kopetheng
|
Kampe'na |
|
|
Koceng |
Koko, seyongnga |
|
|
Kombang
|
Sengnga'na |
|
|
Komodo |
Gigi,
Kokona |
|
|
Ko'-angko'
|
Sengnga'na |
|
|
Landha'
|
Bulu ḍhurina |
|
|
Macan |
Koko,
Seyongnga |
|
|
Manjangan
|
Tanḍhu'na |
|
|
Mano' |
Cocco',
Kokona |
|
|
Macan leo
|
Koko, Seongnga |
|
|
Moseng |
Gigi,
Kokona |
|
|
Mothak |
Gigina |
|
|
Nyarowan
|
Sengnga'na |
|
|
Nyang-manyang
|
Sengnga'na |
|
|
Olar |
Gigi,
Opassa, Jalu |
|
|
Olake |
Sengnga'na |
|
|
Osellan
|
Gibis,
sengnga'na |
|
|
Oḍhang |
Kampe'na |
|
|
Pate' |
Koko, Seyong |
|
|
Rajungan
|
Kampe'na |
|
|
Ranggarangan
|
Gigi,
Kokona |
|
|
Remrem |
Gigi,
Kokona |
|
|
Sape |
Tanḍhu'na |
|
|
Seyongan
|
Sengnga'na |
|
|
Senggi'
|
Kampe'na |
|
|
Sambilang
|
Sengnga',
Gibissa |
|
|
Seka' |
Cocco',
Kokona |
|
|
Tabuwan
|
Sengnga'na |
|
|
Tekos |
Gigi,
koko |
|
|
Tanggiling
|
Kole',
Sesse'na |
|
|
Meeme |
Cocco'na |
|
|
|
|
