Omor Taḍâ’ sè Tao
Ahmad bânnè ajâgâ bârung è Jakarta, bân bânnè alako ka
mancanaghârâ. Ahmad èntar mancèng kadhibi’ân ka tengnga tasè’. Tapè, la ḍu arè
Ahmad ta’ ḍateng. Biyasana, Ahmad lamon mancèng kadhibi’ân, palèng abit sa arè
sa malem la ngèbâ molè jhuko’ kalabân mowa sè jhembhâr.
Sabelluna, Ahmad èkakabhâr buru ka Jakarta, ajâgâ bârung,
otabâ maèlang ḍâri kampongnga polana lako èsarè Mahfud. Mahfud ta’ tarèma
polana Ahmad ècurigai amaèn sir-essiran kalabân Marlèna sampè' lahir ana’ sè
nomer tello’. Mahfud nyellang molè ḍâri mancanaghârâ kalabân nèyat kaangghuy
matè’è orèng sè arosak kalowargâna. Nyatana, Ahmad ta’ ondhur ḍâri kampongnga,
tapè èntar mancèng sè pas ta’ abâli kalabân ngèbâ jhuko’. Ahmad èlang. Kabâḍâ’ân
kampong ghâridu.
Ḍhâng-kaḍhâng, Ahmad noro’ paraona orèng laèn, agâbung
kalabân tokang jurung, ajhâring jhuko’ ka tengnga tasè’. Lè-ollèna bisa ngorèbhi
rèngtowana, bisa notobhi kabhutowan oḍi’. Lamon rajekkè teppa’na ngolotor ḍâri
sè kobâsa, ajurung samènggu kaḍhâng sampè' ollè dujuta. Pas Ahmad bu-ambu
pan-barampan arè kaangghuy mamarè lesso. Saellana jarèya, Ahmad mangkat polè ka
tasè’, nyarè kanca sè paḍâ mangkat ajhâring jhuko, empa’ sampè’ lèma’ orèng,
pas ollè bânnya’ jhuko’ sè bisa mabhunga ka atè.
Tapè, lamon rejekkè teppa’na serret, jhâring èbhâbbhâr
ka tasè’, jhuko’ ta’ èkennèng, lesso pèra’ sè baḍâ. Ahmad pagghun sabbhâr, sè
penting abâ’na usaha, rajekkè bâḍâ pangèran sè ngator. Ahmad tettep asokkor,
ghi’ bisa molè ka dhârât, sanaossa ta’ ollè jhuko ḍâri tasè’.
Maos Jugan
Ropana, pangèran aberri’ coba’an sè laèn. Ahmad ta’ molè
ka dhârât. Ahmad èlang èbâktona mancèng jhuko’. Kabâḍâ’ân kampong Jhu Tèmor dhâddhi
ènger kalabân èlangnga Ahmad. Rèng-orèng paḍâ sossa tor paḍâ kabâtèr ḍâ’ kabâḍâ’ânna
Ahmad. Ḍâ’remma lamon Ahmad temmo matè, èyontal jhuko’, otaba matè ngambâng
sambi ngèbâ bâu sè ta’ nyaman.
Bhidhâ kalabân Mahfud. abâ’na aromasa kombhirâ ḍâ’ bâḍâna
kabhâr jhâ’ Ahmad kalonta èlang. Polana, Ahmad ekakabhâr amaèn sir-essiran
kalabân Marlèna sampè' Marlèna ngalahiraghi ana’ sè nomer tello’. Tapè, Marlèna
pagghun ta’ ngako jhâ’ amaèn nè-bânnè kalabân Ahmad. Mènangka lalakè’ sè andi’
parèkennan, Mahfud pagghun yakin è atèna jhâ’ ana’ sè nomer tello arowa ollèna
Marlèna kalabân Ahmad. Mahfud langsung nellak Marlèna kalabân tellak tello.
Samarèna jarèyâ, mahfud abâli polè ka mancanaghârâ.
Kampong Jhu Tèmor sajân rammè saellana bâḍâ parao kandhâs
è pèngghir sèrèng. Parao kasebbhut ḍâlem kabâḍâ’an mèrèng. Saellana ètalèktèkkè,
parao sè mèrèng nyatana paraona Ahmad sè èyangghuy mancèng.
“Ahmad matè ongghu.”
“Ahmad tolos matè.”
“Ahmad Tolos èkakan
jhuko’.”
“Du, nèserra. Omorra ghi’ cè’ ngoḍâna.”
“Iyâ, omorra Ahmad ghi’ ta’ ḍâpa’ tello polo taon.”
“Omorra manossa lakar taḍâ’ rèng tao.”
È pèngghir sèrèng, Rèng-orèng paḍâ akompol, nengghu
parao kanḍhâs, bân ngarep Ahmad paḍâ ètemmo. Eppa’na Ahmad sossa taḍâ’ paḍâ.
Emma’na Ahmad acerrèng bân athowat polana ana’na la taḍâ’, ta’ ètemmo lampaddhâ.
Ghun parao sè dhâddhi sakse jhâ’ Ahmad la taḍâ’. Sakèng, parao kasebbhut ta’
bisa asowara kaangghuy aberri’ kabhâr kabâḍâ’an sè sanyatana.
Angèn ghi’ abâk santa’. Omba’ bâng-tabângan ka pèngghir, nyapa rèng-orèng sè
ghi’ paḍâ mossa’è pèngghir sèrèng. Pan-bârampan mano’ ngabbher paḍâ aghâjâ’ bân
bâng-tabângan sakanca’an. Mata arè ta’ patè nyonar, ondem tèpès ghi’ ngandengngè
kabâḍâ’an. Ta’ sabârâmpa abit, rèng-orèng paḍâ molè kalabân ngèbâ atè sè sossa
tor kobâtèr. Rèngtowana Ahmad molè ḍi-buḍi sambi mandheng parao sè ghi’ mèrèng.
Marlèna noro’ sossa. Polana, Ahmad bhâgus pola tèngkana,
lèbur atatolong ḍâ’ bhâlâ-tangghâ. Aèng matana Marlèna ngalocor, aghili ta’ èkennèng
tambhâ’. Ana’ sè nomèr tello’ paḍâ nangès, acora’ ngartè ḍâ’ sossana atèna Marlèna.
Marlèna ghun pasra ka pangèran, samoghâ’â Ahmad èparènganna salamet tor abâli dâlem
kabâḍâ’ân sèhat.
Kalagghu’anna, rèngtowana Ahmad, Marlèna, bân bhâlâ-tangghâ
paḍâ nyèsèr pèngghir sèrèng, ngambâ’ ḍâtengnga Ahmad, sanajjhân la ta’ anyabâ.
Tapè, arebbhân coma aropa’aghi arebbhân. Kanyata’an sè bâḍâ ta’ sesuai kalabân
arebbhân. Ahmad ta’ ghellem ètemmo. Jhâ’ sakèngnga parao sè kandhâs arowa bisa
acaca, kabhârrâ Ahmad bisa èkataowè.
“Arèya pas ḍâ’remma? Tang pèkkèran la buntu. Sèngko’ ta’
bisa mèkkèr,” ca’na eppa’na Ahmad.
“Dhigghâl pasabbhâr, Pa’,” ca’na Marlèna.
“Sadhâjâna ampon pangèran sè ngator, Ka’,” ca’na Addul,
majhâdi’na Ahmad.
“Bânnè masala sabbhâr bân enjâ’, bân bânnè masala
sakabbhina parkara arèya pangèran sè ngator,” pangoladhânna eppa’na Ahmad
mandheng ka aḍâ’, sapertè mandheng bhârâng sè taḍâ’.
“Ponapa kasokana panjhennengngan, Ka’?” Addul atanya.
“Tahlilân?” ca’na eppa’na Ahmad.
“Ngèrèng kasokan. Ponapa èponḍhuḍḍhâ lastarè Maghrib
otabâ lastarè èsya’,” ca’na Addul.
“Ampon dhimin, Pa’. Manabi tahlilân ka’dinto, sè lebbi
saè ngantos Ahmad èpangghi,” Marlèna ausul.
“Iya lakar. Apapolè, sèngko’ ghi’ ngarep, Ahmad arèya
molè kalabân bungkol, molè kalabân atè bân bhâdhân sè ghenna’,” ca’na eppa’na
Ahmad.
“Ampon, Ka’. Ka’dinto bâktona ampon lèbât. Ahmad cora’
ta’ èkennèng arep salamet. Tigghâl pasabbhâr. Ngèrèng acara tahlil ka’dinto pabâḍâ,”
Addul pagghun terro mabâḍâ’â tahlil.
“Otabâ sè saè, acabis dhimin ka Ma’ Kè Sukkur. Pola bâḍâ
pamanghi sè lebbi saè,” ca’na Marlèna.
Eppa’na Ahmad, Addul, bân Marlèna bâḍâ sapakat jhâ’
tahlilân kodhu adantè’ dhâbu ḍâri Ma’ Kè Sukkur. Samarèna abhâjâng Asar, Eppa’na
Ahmad acabis ka dhâlemma Ma’ Kè Sukkur.
“Cabis pamator, ka’dinto,” ca’na eppa’na Ahmad.
“Bâḍâ apa?” Ma’ Kè Sukkur atanya.
“Ahmad ka’dinto ghi’ ta’ èpangghi. Kadipona acara tahlil
èpon?”
“Anu. Dantè’ ghâllu sa arè ḍu arè. Lamon tolos ta’ ètemmo,
ta’ rapa pas mabâḍâ tahlilân,” dhâbuna Ma’ Kè Sukkur. “Pa sabbhâr. Omorra orèng
lakar taḍâ’ sè tao. Bân sakabbhina orèng ècobâ’ bi’ sè kobasa kalabân cobâ’ân sè
dhâ-bhidhâ.”
“Engghi. Mator sakalangkong. Cabis pamator, abdhina nyo’ona
pamit,” Eppa’na Ahmad langsung molè, aberri’ kabhâr ḍâ’ ka Addul tentang dhâbuna
Ma’ Kè Sukkur.
Saellana ḍu arè, Ahmad pangghun ta’ ètemmo, rèngtowana
Ahmad mabâḍâ tahlillân è romana. Bhâlâ-tangghâ paḍâ ḍâteng nyombhâng dhuwâ.
Kaom bâbinè’ paḍâ ngèbâ bherrâs saghântang ḍâ’ ka romana Ahmad. Bâbinè’ sè ḍâteng
cè’ bânnya’na. Ollèna bherrâs paḍâ bânnya’. Bâriyâ kèya lalakè’an sè atahlil
mossa’è ampèr bân tanèyan. Rengtowana Ahmad ngambâ’ tamoy èkonco’na tanèyan,
sambi asalaman ḍâ’ tong-parsèttongnga orèng sè ḍâteng. Sanajjân atèna ghi’
aromasa talka tor ancor, rèngtowana Ahmad mèsem. Atèna ghi’ aromasa loka, loka
kèng ta’ aḍârâ.
Marlèna kaḍhâng èntar ka romana Ahmad, nolongè aghâbây
palappa, nolongè atana’, otabâ nolongè aghâbây jhâjhân kaangghuy tambullâ orèng
atahlil. Marlèna aromasa anḍi’ otang ka Ahmad sè bânnya’ abhânto Marlèna; ngonè’è
ka terminal èbâktona Marlèna molè ḍâri mancanaghârâ, ngala’aghi pèssè ka bânk
hasèlla kèrèman lakèna, bân noro’ rèpot ngonè’è ḍhukon èbâktona Marlèna
ngalahiraghi ana’na.
È romana Ahmad, Marlèna ta’ ngennèng bit-abit. Abâ’na anḍi’
na’-kana’ bhâji’ sè lako usa kellonè. Nyatana, bânnè ghun rèngtowana Ahmad sè
aromasa sossa, rèngtowana Marlèna paḍâ ghimeng mèkkèrrè Marlèna sè èkakabhâr ta’
nyaman sampè'’ ètellak tello bi’ lakèna. Tapè, sakabbhina la tèbhâ, coma dhâddhi
panghajhârân ḍâ’ ka abâ’ jhâ’ lamon oḍi’ è dhunnya kodhu tè-ngatè, tako’ aba’
tabhâlaccar ḍâ’ ka pola tèngka sè ta’ beccè’.
Teppa’ arè kapèng pètto ḍâri acara tahlillân, Rèng-orèng
sè alalabât sajân bânnya’. Ampèr barâ’ bân ampèr tèmor paḍâ possa’. Bânnè ghun
bhâlâ-tangghâ sè semma’, rèng-orèng se jhâu paḍâ ḍâteng alalabât. Bâḍâ sè ngèbâ
sepedâ motor, bâḍâ sè ngèbâ motor, tor bâḍâ sè sarombongan nompa’ motor pikep.
Sakabbhina aromasa niser ḍâ’ ka nasibbhâ Ahmad. Apapolè, Ahmad kalonta lèbur
atatolong ḍâ’ ka orèng sè ngabhutowaghi
bhântowan.
Teppa’na tamoy mossa’è ampèr bârâ’, ampèr tèmor, bân
langghâr, bâḍâ sèttong motor potè nyongop è lorong sè nojjhu ka tanèyan. Motor
arowa motor kènè’, bhâghus, tor rang-rang orèng kampong sè andi’. Motor
kasebbhut ambu èseddhi’na paghârrâ romana Ahmad. Persis mèpèt kalabân paghâr
perrèng sè la bânnya’ èkakan rap-rap.
Sabâgiyân orèng ngabâs motor sè ḍâteng, sabâgiyân polè
alako bân acaca kalabân orèng sè bâḍâ è seddhi’na. O-tao, pan-bârâmpan orèng
takerjhât. Saellana labângnga motor abukka’, Ahmad toron tor maso’ ka tanèyan.
Rèng-orèng paḍâ tacengnga’ tor paḍâ takerjhât.
“Beh, sapa bâ’na?” Addul atanya.
“Bâḍâ napa, nèka, Man?” Ca’na lalakè’ sè ètanya’aghi.
Lalakè’ kasebbhut è èrèng pan-bârâmpan orèng sè paḍâ toron ḍâri motor. Eppa’na
Ahmad bân Addul paḍâ takerjhât. Sakabbhina tamoy bân bhâlâ-tangghâ paḍâ
tacengnga’. Masa’ bâḍâ orèng sè robâna paḍâ bân Ahmad?
“Kaulâ Ahmad,” ca’na lalakè’ kasebbhut.
“Abbâ, bâ’na Ahmad?” Addul atanya.
“Engghi, kaulâ Ahmad.”
Sakabbhina paḍâ takerjhât. Bâḍâ sè langsung ngallè bân
nyèngla polana ngangghep Ahmad dhâddhi pocong. Bâḍâ sè aromasa marèngès sambi
aghâghâ buluna kolè’na sè bâringbing. Ta’ mungkin Ahmad oḍi’ polè.
“Pocong?”
“Pocong?”
“Ahmad dhâddhi pocong?”
“Ahmad dhâddhi pocong?”
Akhèrra, eppa’na Ahmad bângal masemma’, terro nyerghu’â
bâuna pellona. Eppa’na aghellu’ Ahmad sè la èkakerrong molaè pan-bârâmpan arè sè
tapongkor.
“Bâuna pellona nandhâ’aghi, bâ’na Ahmad, tang ana’,” ca’na
eppa’na Ahmad.
“Èngghi. Lerres. Kaulâ Ahmad.”
Rèng-orèng sè tako’ paḍâ masemma’. Paḍâ nalèktèkkè bhâdhânna
Ahmad; molaè ḍâri obu’, mowa, tanang, soko, bân laènna. Ahmad oḍi’ polè?
“Bâ’na salamet ongghu, Cong,” eppa’na Ahmad atanya sambi
aghâghâp bhâdhânna Ahmad.
“Èngghi, Pa’. Alhamdulillah, kaulâ salamet. Kaulâ labu ḍâri
parao, ghâgghâr ka tasè’. Kaulâ èparèngè salamet saampona ngenning nyanḍhâk jârigèn
kosong sè dhâddhi tompa’an abiddhâ ḍu arè,” Ahmad majhârna’ carètana. Rèng-orèng
paḍâ mamèrèng kopèng, sajân masemma’ ka Ahmad. Sè asalla tako’ pas bângal.
Ahmad negghu’ jârigèn abiddhâ ḍu arè ḍu malem. Atè tako’
tor ngètèk paḍâ bâḍâ. Ngabâs ka sakabbhina arah la paḍâ taḍâ’ apa; taḍâ’
ghunung, taḍâ’ polo, tor taḍâ’ romana orèng. Ghun bâḍâ aèng salèbârrâ alam sè
mossa’è pangabâsanna Ahmad. Sèttong jârigen kosong dhâddhi kategghu’ân sambi
ngarep bâḍâ bhântowan sè ḍâteng.
Ahmad aromasa lapar bân pelka’. Taḍâ’ kakanan bân ènoman
sè bisa maso’ ḍâ’ ka bhâdhânna. Ahmad ghun aḍântè’ aèng ojhân, otabâ ngèro’ aèng
tasè’. Saellana ḍu arè ngambâng sambi aghellu’ jârigèn, Ahmad aromasa gheddhur.
Ora’na sajân taḍâ’. Tanangnga sè negghu’ jârigèn sajân ta’ ègharassa.
O-tao, ḍâri buḍi, bâḍâ kapal bhârâng sè lèbât. Ahmad
ngangka’ tanangnga sè kacèr. sampè' pan-bârâmpan kalè. Ropana, sopirra kapal
arowa ngataowè bâḍâ sèttong orèng sè mènta bhânto. Kapal bhârâng kasebbhut
nojjhu ka Ahmad. Ahmad ètolong. Èghiba kapal ka Sorbhâjâ. Ahmad langsung èghibâ
ka roma sakè’ sampè' pan-bârâmpan arè. Saellana pèndhânan, Ahmad èyaterraghi ka
romana.
“Ka’dinto carètana, sampè'’ kaulâ salamet, Pa’,” ca’na
Ahmad.
“Omor lakar taḍâ’ rèng tao,” Ca’na eppa’na Ahmad sambi ngabâs rèng-orèng sè alalabât.
Sumenep, 11 April 2026
*Suhairi lahir di Sumenep Madura. Ia menulis beberapa jenis tulisan di antaranya adalah novel, cerpen, puisi, pantun, opini, resensi buku, karya ilmiyah, dan naskah berita. Naskahnya yang berjudul Kalong Talangkè’anna Ḍâun Sabbrâng (Kalung Tangkai Daun Singkong) terpilih dalam seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Jawa Timur (2024), Anak Ayam Siti terpilih dalam seleksi Penulisan Buku Cerita Anak Dwibahasa Provinsi Gorontalo (2024), dan Ènterran ḍâri Ḍâḍâr (Kincir Angin ḍâri Daun Kering) terpilih dalam seleksi Penulis Naskah Cerita Anak Berbahasa Daerah Provinsi Jawa Timur (2025). Selain menjadi Dosèn Universitas Islam Negeri (UIN) Madura, ia menjadi Tutor Universitas Terbuka dan menjadi Asesor bâḍân Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini, Pendidikan Dasar, dan Pendidikan Menengah (bân PDM) Provinsi Jawa Timur.