Sakeng Terrona Kata' se Atapa'a




KATA’ ganeko akeddal dhalem lobang se gunna basso’ ka badanna dibi’. Kata’ ganeko akeddal karana badha barang koneng se gaggar dhari attas. Barang ganeko ce’ bauna. Baceng. Barang ganeko kadhang tello kale dhateng dhalem sa’are, tape agasegan sampe’ sangang kale otaba sampe’ lebbi. Barang-barang koneng ganeko ta’ masamporna aba’na dhalem atapa dhalem kennengngan se cellep ganeko. Salaen batthowang, barang koneng ganeko agiba owa’ se anga’. Lajjanna dhari barang koneng aneko aeng se koneng se nga’-anga’ koko. Nga’-anga’ dhari dhuwa’ barang ganeko ta’ nambai banga’, tape gunna adaddiyagi ngalengsang nyare kennengngan laen se cellep, akadiya bato otaba dhaun.

Kata’ lako akarettek ja’ aba’na ta’ toman aserro menta kereman. Tape kereman dhuwa’ barang ganeko paggun dhateng. Barang koneng se ca’-leca’ ban aeng koneng se nga’-anga’ koko. Dhari sakeng gasegga, kata’ aserro ta’ kowat nyergu’ batthowangnga. Ta’ kowat nyergu’ lasengnga aeng koneng se nga’-anga’ koko. Kata’ ganeko gunna bisa apekker, dha’emma nyareya bato gunong kaletthagan se raja, se dhi baba’anna bisa ekennengnge. Dha’emma nyareya dhaun-dhaun se atompo’, otaba nyaropo’. Sanonto dhaun-dhaun pon eangko’ dha’emma bai. Sampe’ ta’ tao dha’emma dhapa’na dhaun ganeko.

Kata’ ganeko odhi’ e antarana bungka’an-bungka’an kene’ se ebaddhai, se dhaunna ta’ raja, se bungkana ta’ kellar raja. Maske badha tello’ bungka’an raja, dhaunna raja, tape dhaunna pon ta’ bisa ekasalemot sabban lagguna. Kata’ ganeko nyeyom ro’om wa’-buwa’an dhari tello’ bungka’an se ro’omma nyareddhem, adaddiyagi elongnga nyot-kernyodan. Dhari ganeko kata’ nengale pan-barampan keban se ngabber sabban malem. Ban kata’ ganeko gunna olle kole’na ban pellogga, pendhanan olle kole’na ban pellogga, se palang bila gunna eaterre taena.

Ta’-kata’ ban sataretanna ganeko sabban laggu aseldung, thok-kothok dha’ se agung karana badha sonarra are se ekarassa pon maragep bumena. Sabban laggu emolae kalaban nyongobba pajjar, kata’ ganeko amonye kalaban seldung thok-kothogga. Salaen moja-moji se agung, kadhang kata’ ganeko asorak dha’ ka ajam se takethas jaga tedhungnga otaba no’-mano’ se gunna entar ngaterragi tae.

Settong kata’ gunna sem-mesem balibis, ma’ bisa badha keban laen se gunna entar ngakan wa’-buwa’an ganeko, sela bariya, gunna makare kole’ ban pellogga, ta’ tao matabar sakale. Kata’ ganeko apekker, keban mara apa jareya? Ka sapa atanya’a masala nyamana keban jareya?

Kata’ ganeko pas daddi posang kadibi’an. Kadhang etemmo nae’ ka bungka’an, karana dhari sakeng terrona ka wa’-buwa’an ganeko. Kata’ ganeko egigiri mon oreng towana, eco-kamencowe ban sakanca’an. Banne addhuna kata’ ngala’ sampe’ ka attas. Kata’ ganeko apekker kadibi’an. Bila gi’ laggu gunna colo’na se amonye, tape pekkeranna ta’ dhugga dha’ aba’na dibi’. Kata’ ganeko akaton posang-posang kadibi’an. Posang dhalem kabadha’an panas. Posang dhalem kabadha’an kaojanan. Kadhang badanna anga’. Kadhang badanna cellep. Baringsang. Ngalengsang. Sang-tasangsang. Ta’ nemmo panyantholan.

Kata’ ganeko nyengla dhari kancana. Ajalan kadibi’an. Maske pekkeranna dibi’ ta’ tao nojju dha’emma kerana aba’na. Kata’ ganeko gunna terro ajalana, terro majauwa dhari karammeyan se marodhek pekkeranna. Pola badha settong katennangan dhalem baringsangnga kaodhi’an. Dhalem settong lonca’an. Kata’ ganeko tasono’ ka dhalem somor. E gadhiya pendha nyaman akeddal. Tape panassa ta’ paelan bila seyang are. Korang samporna. Kata’ ganeko abalangaja kalowar dhari somor ganeko. Ja-ngaja maske sara. Kata’ ganeko nerrosagi jalanna.

Dhapa’ ka tengnga jalan, bingong nojjuwa dha’emma kerana. Atanya’a ka sapa jalan se bendher. Moleya, akaton ta’ andhi’ ropa. Kata’ ganeko terros ajalan nojju ka adha’. Kadhang aromasa tadha’ gunana ajalan. Bungka’an pon molae sara. Ba-rebba jugan molae tadha’. Jalanan ganeko pon banne tana. Daddina panas ka sokona. Akaton ta’ akor antara soko ban jalanna ganeko. Sokona arassa galiya’ bila nedda’ jalan ganeko. Daddina kata’ ganeko ros-terrosan aca’-lonca’an. Majau dhari jalan ganeko. Dhapa’ ka penggir jalan, kata’ ganeko aserro.

Sanonto kata’ pera’ posang se badha. Kata’ gunna atanya, dha’emma jalan se pendha bisa nyamporna’agi aba’na. Ka temor, badha nape kerana. Ka dhaja, otaba ka lao’ badha nape kerana. Mon ka bara’, ba’ badha’a re-karena kaodhi’an. Are molae nyalepsep dhalem ondhem se alangngoy e langnge’. Langnge’ akaton agariyak e lebburra angen. Ondhem akaton anyek-garennyek dhalem pangabasanna kata’ ganeko. Posang dhalem kaseppeyan. Baringsang dhalem gunjeggan aba’na se nyare kaodhi’an. Tape ta’ sampe’ loppa ka tojjuwan.

Badha olar raja, kata’ ganeko maso’ dhalem colo’na. Kata’ se kene’ ganeko gunna sabaltoganna. Sakalonyodan. Juldeng maso’ dha’ perro’na olar se aker-lengker se aluk-biluk akantha lorong kottha’an, bannya’ batona ban ta’ alos. Kata’ ganeko jat-ngalajat dhalem perro’na olar se adel-peddel. Kata’ ganeko garimeng. Mateya ta’ enneng dhidha’. Kata’ ganeko lalak dhalem perro’na olar. Olar ganeko pon arassa kennyang, olar pas aoway, kata’ ganeko ngalto’ pole lebat colo’na. Kata’ ganeko pas mella’, matana agerrang. Tape ta’ nengale ka olar se pon ngalonyot aba’na. Kata’ ganeko gunna lep-kellebban. Buru tapojaja’ ja’ aba’na gunna taleyer. Molae ganeko kata’ ngastete polana badha olar raja se pe-maleppe. Kata’ ganeko ajalan lelere. Nengale geddhung tenggi. Aropa bengko. Lebat labangnga, kata’ ganeko maso’ pas akerrem dhalem lobang se gunna sarajana lengngen.

E kennengngan gadhiya aengnga neng-enneng, gunna ajalan bila badha seraman, kata’ ganeko dal-keddalan. Kadhang nyongop ka attas. Ru-buru akerrem e gadhiya, agasegan takerjat bila etemmo badha aeng raja, maske ta’ nganyo’ parana, aeng se pendha santa’ ganeko dhateng abareng barang koneng se asella aeng nga’-anga’. Kadhang aengnga asella koneng accen anga’, kabudhi-budhi kata’ ganeko pon molae ngarte, bila badha monye set-karsedan, tandhana bakal badha’a aeng raja kalaban la-sellana anga’, accen, ban koneng.

E gadhiya kata’ ganeko terros akerrem dal-keddalan. Sampe’ pan-barampan are. Majau aba’na dhari karammeyan, majau aba’na dhari wa’-buwa’an se paleng ekaterrowe. Kata’ ganeko apowasa dhari sadaja pangaterrona se agibbu dhalem dhadhana.

E dhalem kennengngan ganeko, dhang-kadhang kata’ enga’ dha’ ca-kancana, enga’ dha’ oreng towana se ta’ bisa eberri’ kabar. Enga’ dha’ mempena se ekalonyot olar, tor lan-jalan se pon ta’ paraddu dha’ rassa sokona. E gadhiya aba’na aromasa gatel. Kadhang aba’na aromasa ojang. Pekkeranna galgal. Badha settong parembagan se ta’ re-mare. Terros apeddel dhalem pekkeran ban dhadhana. Tape aba’na dibi’ ta’ ngarte, pekkeran cara nape se pon agumbek ban asaloy dhalem pekkeranna. Kadhang kata’ ganeko gumigil kadibi’an tadha’ tao.

Pan-barampan are kata’ ganeko badha ekennengngan ganeko kalaban aengnga se matakerjadan kalaban barna koneng, rassa accen nga’-anga’ ganeko, pas aba’na ngabas lengngenna dibi’ pon molae lebar. Bakto ganeko aba’na enga’ dha’ keban se gunna jaga e tengnga malem, keban se ngakan wa’-buwa’an pas kata’ ganeko gunna epaebiri ban eberri’ le’-kole’na ban bigina.

”Ba’ bisa’a aba’ ngabber?” Karettegga sakeccap abundel dhalem dhadhana. Kata’ ganeko nyongop kalowar. Bakto nyongop kata’ ganeko nengale toros kalaban ranca’na se lu’-bilu’, akaton gagang. E toros se pandha’ ganeko, etengale badha keban se biyasa ngakan bakto malem ganeko akalattong, akaton keban celleng ganeko tedhung e gadhiya. Kata’ ganeko pajat apal ka patedhungnga keban ganeko. Akalattong kalaban dhuwa’ tanangnga se akalembang. Mon eabas dhari jau, bakto tedhung, keban ganeko apaddu tello’. Ganeko se etengale kata’ bakto sanonto.

Kata’ ganeko pas kalowar. Nyoba’ aba’ aup-galaup entara ka keban se agalattong e toros ganeko. Kata’ ganeko ta’ duli dhapa’ karana ta’ sampornana kalembangnga. Aba’na aro-serrowan. Aeng matana ngalecer. Tape paggun ecoba’, agalaup ta’ nemmo paneggudan, karana e kennengngan ganeko tadha’ bungka’an, se badha pera’ geddhung se ngolelenge madaddiyagi kennengngan ganeko apaddu empa’. Kata’ ganeko agalaup ja-ngaja kaangguy dhapa’ ka keban se pon agalattong e gadhiya.

Saamponna dhapa’ ka toros ganeko, egadhiya kata’ agalattong keya. Cethagga badha e baba. Sambi nga’-lenga’an, nyare cethagga keban celleng bau banger ganeko. Tape keban ganeko gunna tepes. Tadha’ cethagga, tadha’ tanangnga, tadha’ sokona, tadha’ badanna. Keban ganeko eli-guli, paggun neng-enneng. Ete’-gute’ paggun ta’ akoleya’ balekkadan. Ta’ ekaedhing serrona balakkadan. Ta’ etengale bigina matana balakkadan. Ta’ kaseyom bauna keban se lako ngakan wa’-buwa’an tengnga malem. ”Nape dhari sakeng lempona?” karettegga kata’ ganeko. (*)

 

Kebumen, Jaba Tengnga, 1438


Posting Komentar

Lebih baru Lebih lama